Ontdek Joodse begraafplaats en Joods erfgoed, 24 maart

In 2020 en 2021 heeft Delfia Batavorum een aantal wandelingen georganiseerd langs locaties die belangrijk zijn voor het Joods erfgoed. Deze wandelingen – onder leiding van de heer Willem Jan Pijnacker Hordijk, voormalig godsdienstdocent aan het Christelijk Lyceum Delft – waren een groot succes.

Inmiddels is de oude Joodse begraafplaats naast het Heilig Landpark aan de Geertruyt van Oostenstraat weer toegankelijk. Na 60 jaar afgesloten te zijn geweest zijn vier vrijwilligers ruim drie jaar actief met onderhoud van de stenen, uitzoeken van de geschiedenis, het vertalen van de Hebreeuwse teksten en het ontvangen en rondleiden van bezoekers.

De begraafplaats* werd in gebruik genomen in 1845, en uitgebreid in 1870. De laatste begrafenis vond plaats in 1938. In totaal liggen hier 187 personen begraven.

Het feit dat deze begraafplaats nu weer toegankelijk is, is voor ons aanleiding om nogmaals een wandeling langs Joods erfgoed te organiseren, maar nu inclusief de Joodse begraafplaats. We hebben Willem Jan Pijnacker Hordijk wederom bereid gevonden deze wandeling met ons te maken. Het programma ziet er als volgt uit:

Start op 24 maart, om 14.00 uur bij de Joodse begraafplaats, Geertruyt van Oostenstraat, t.o. 54. We worden rondgeleid door Rick Smit, de gids van de begraafplaats. Mannen wordt verzocht op de begraafplaats een hoofddeksel te dragen; er zijn bij de ingang ook een paar keppeltjes beschikbaar. Wie met de auto komt: ’s middags geldt betaald parkeren in de omgeving.

Daarna lopen we onder leiding van Willem Jan Pijnacker Hordijk door de stad langs diverse plekken waar een Joods verhaal bij hoort. Afhankelijk van de belangstelling en het weer, is Willem Jan erg flexibel om een aantal van de navolgende plekken te bezoeken:

• Diverse huizen aan de Koornmarkt waar Joodse hoogleraren en studenten hebben gewoond en nog steeds wonen.
• In de Choorstraat (waar voor WO II veel Joodse middenstanders zaten) kunnen we de daar geplaatste Stolpersteine bekijken.
• Op nr. 56 in de Choorstraat woonde Simon Benjamin Kooperberg. Hij had een winkel in hoeden en petten. In 1942 is hij gedeporteerd. Via werkkamp Vledder kwam hij op 21 januari 1945 om het leven in Blechhammer. Op de zolder van het huis liggen nog de vormen waarmee hoeden en petten werden gemaakt.
• In het voormalige gebouw van de afdeling Weg- en Waterbouw van de TH Delft aan het Oostplantsoen is op 2 september 2015 een plaquette onthuld ter herinnering aan de eerste massale staking tegen de bezetter. Na een toespraak door Frans van Hasselt tot honderden medestudenten op 23 november 1940 werd in dit gebouw tot staking besloten, om te protesteren tegen de schorsing van Joodse docenten door de nazi’s.
• Aan de Spoorsingel 28 staat het voormalige woonhuis van de familie van verzetsstrijder Kees Chardon. Betty Springer zat in 1944 een paar dagen hier ondergedoken. Ze was een Joods meisje dat een veilig onderduikadres zocht. Op 18 januari 1944 is zij in dit huis opgepakt. Vanuit Westerbork is zij op 27 januari 1944 samen met haar broertje Dries op transport gezet. Drie dagen later is ze aangekomen in Auschwitz. Ze is vermoord op 11 februari 1944. Dit verhaal komt uitgebreid aan bod in het boek van Trudy van der Wees: ‘Kees Chardon; boegbeeld van het Delftse verzet’ en ook in het boek ‘Sunny Boy’ van Annejet van der Zijl. Nu ligt er een Stolperstein met haar naam voor de deur van de woning.
• We bezoeken in ieder geval de Synagoge aan de Koornmarkt. Hier kunnen we onder het genot van een kopje koffie of thee even uitrusten en horen wat Willem Jan over de Synagoge heeft te vertellen.

De duur van de excursie is afhankelijk van het weer en de ‘informatiehonger’ van de deelnemers. Reken globaal op 2 – 2,5 uur. We zullen gebruik maken van z.g. headsets, waardoor de gidsen goed zijn te volgen en we ook wat meer personen kunnen laten deelnemen (max. 25): je hoeft dan immers niet op gehoorsafstand van de spreker te staan of lopen.

Willem Jan Pijnacker Hordijk en Rick Smit verzorgen dit soort excursies geheel belangeloos en kosteloos. De financiële bijdrage van de deelnemers wordt gebruikt voor de huur van de headsets, de kosten van de koffie/thee in de Synagoge en een gift aan de Stichting Herinneringsstenen Delft**.

De prijs per persoon is € 15,00. Graag vooraf te betalen op rekeningnummer NL 76 INGB 0000587345, ten name van Delfia Batavorum onder vermelding van: Excursie Joodse begraafplaats.

* Meer informatie over de Joodse begraafplaats is te vinden op Facebookpagina DelftJB: www.facebook.nl/delftjb. Op de site van één van de vrijwilligers hoor je de Hebreeuwse teksten van diverse grafstenen: https://bijbelenzo.nl/creatieve-grafsteenteksten/

** De Stichting Herinneringsstenen Delft werd in 2018 opgericht met de bedoeling om de herinnering en nagedachtenis levend te houden aan de 142 Joodse stadsgenoten die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd of omgekomen. Gewone mensen, die werkten, zorgden, hun leven leefden en ieder op hun eigen wijze bijdroegen aan de levendige gemeenschap Delft. Om de herinnering levend te houden legt de stichting zogenoemde Stolpersteine, struikelstenen of herinneringsstenen in Delft voor alle 142 Joodse inwoners. In Delft liggen inmiddels 73 struikelstenen. Zie https://herinneringsstenendelft.nl/

Foto’s: Rick Smit