Nieuwsbrief 49e jaargang nummer 3 – juni/juli 2026

BESTE MENSEN,   

April en mei waren enerverende maanden voor de vereniging. Het nieuwe Historisch Jaarboek is verschenen, vol boeiende verhalen over het Delftse Fietsplan uit 1979, ‘onnutte menschen’ in het zeventiende-eeuwse Delft en nog veel meer. De LeComteprijs is toegekend aan een fraaie gevelrenovatie in de Kuyperwijk; de Publieksprijs ging naar een muurschildering vol kinderdromen in de Wippolder. Er was een prachtige vaartocht langs art nouveau gebouwen in Den Haag. We verwelkomden weer nieuwe leden. Er was nieuw onderzoek achter oude gevels. De commissie Behoud Stadsschoon roerde zich door bij gemeenteraadsleden te pleiten voor een integraal lichtplan voor de binnenstad én voor terugplaatsing van het historische slingeruurwerk in de toren van het Stadhuis. En dat is nog maar een greep uit de activiteiten van de afgelopen periode.

Voor in de agenda: op dinsdag 16 juni gaan we weer borrelen; het Historisch Café begint om 19:30 in het Postkantoor voor alle leden van Delfia Batavorum.  Verder is er op 10 juni een mooie lezing over het landschap van Midden Delfland én op 20 juni een fietstocht door dit gebied. Er is nog plek!

Hopelijk tot snel, bij een van onze activiteiten.

Veel leesplezier!

Namens het bestuur en de redactie

NB: De Nieuwsbrief, die om de circa 8 weken verschijnt, is een momentopname. Kijk geregeld op de website (https://delfiabatavorum.nl) voor updates, nieuws, verslagen en nieuwe activiteiten. Onderaan deze Nieuwsbrief staat hoe je de redactie bereikt voor bijdragen, aanvullingen, nieuws en opmerkingen.

---

MEDEDELINGEN VAN HET BESTUUR

In elke Nieuwsbrief wil het bestuur de leden informeren over de belangrijkste zaken die in de meest recente vergadering(en) aan de orde zijn gekomen en de besluiten die daarbij zijn genomen.

Onze bijeenkomst van 23 april jl. bracht het volgende voort:

• Diverse logistiek-organisatorische afspraken ter voorbereiding op de uitreiking van de LeComteprijs 2025 en de presentatie van het Jaarboek 2026.
• De stand van zaken in de uitvoering van de vijf prioriteiten uit het Werkprogramma 2026-2027 is besproken.
• Onder regie van Herman Jacobs bezorgen onze vrijwilligers vanaf 29 mei a.s. het Historisch Jaarboek 2026 thuis bij de in Delft woonachtige leden. De overige leden ontvangen dit boekwerk per post.
• Op dinsdag 16 juni organiseren we het eerstvolgende Historisch Café.
• De volgende bestuursvergadering vindt plaats op dinsdag 23 juni a.s.

---

KOMENDE ACTIVITEITEN

Een lezing en een fietstocht over en door het prachtige landschap van Midden Delfland.

LEZING

EXCURSIE

HISTORISCH CAFÉ

BIJ DE BUREN

 

PROJECT VERHALEN EN VERBINDING GAAT BIJNA VAN START 

Het project ‘Verhalen en Verbinding’, waarmee we herinneringen, verhalen en ontmoetingen in Delft willen verzamelen en delen, krijgt steeds meer vorm.

Er hebben zich inmiddels al enkele mensen aangemeld om mee te denken en te helpen bij het project. Binnenkort organiseren we met deze groep een eerste startbijeenkomst. Wil je ook meedenken of een bijdrage leveren? Aanmelden kan nog altijd!

We zoeken niet alleen mensen die het leuk vinden om met bewoners in gesprek te gaan en verhalen op te halen, maar ook leden die willen helpen bij andere onderdelen van het project, zoals:

• het verwerken en ordenen van verhalen en beeldmateriaal;
• het opzetten en beheren van een (digitale) database;
• het meedenken over de aanpak en samenwerking in de wijken;
• communicatie en zichtbaarheid van het project;
• praktische ondersteuning bij activiteiten en evenementen.

Het project start kleinschalig, met pilots in enkele wijken en aansluiting bij bestaande activiteiten. Juist daarom is er veel ruimte voor eigen initiatief, ideeën en talenten.

Met Verhalen en Verbinding bouwen we samen aan een nieuwe vorm van erfgoedbeleving, waarin niet alleen het verleden centraal staat, maar ook de verhalen van Delftenaren van nu. Zo versterken we de verbinding tussen de vereniging en de stad.

Lijkt het je leuk om hieraan bij te dragen? Meld je dan aan. Matthijs Jansen, penningmeester en trekker van dit project, ordent de aanmeldingen: penningmeester@delfiabatavorum.nl 

 

---

HEB JE HET JAARBOEK AL?

Op 22 mei is het nieuwe Historisch Jaarboek ten doop gehouden. Dankzij Herman Jacobs en diverse vrijwilligers is/wordt het de komende tijd thuis bezorgd bij de in Delft woonachtige leden. De overige leden ontvangen dit boekwerk per post.

Het Historisch Jaarboek verschijnt elk voorjaar en bevat verdiepende, rijk geïllustreerde verhalen uit de Delftse geschiedenis. Een kijkje nemen in de exemplaren van voorgaande jaren kan hier op de website; daar zijn de exemplaren uit voorgaande jaren beschikbaar als pdf en doorzoekbaar.

---

WINNAARS LE COMTEPRIJS BEKEND

Op 22 mei was het eindelijk zover. De prijzen voor de mooiste stadsverfraaiing van het afgelopen jaar zijn uitgereikt!

 

Delft op Zondag wijdde uiteraard een mooi artikel aan de uitreiking:klik hier

Ook het AD en OmroepDelft besteedden er aandacht aan: klik hier en hier

 

---

OPROEPEN / AANBOD

NIEUWS VAN DE COMMISSIE BEHOUD STADSSCHOON

 

NIEUWS VAN ACHTER DE GEVELS

De dichte deur van ‘het straatje’ van Vermeer

Auteur: Els Kemper

Nu in Delft het toeristenseizoen is begonnen komen er ook weer nieuwsgierigen af op “Het straatje” van Johannes Vermeer in de Vlamingstraat. Het schilderij biedt een onbelemmerd vrij uitzicht in de poort die Vermeer zag of bedacht. Maar nu is er een deur die al jarenlang dicht is.

Vermeers beroemde schilderij in het Rijksmuseum werd door de kunsthistoricus Frans Grijzenhout in 2015 vastgepind op Vlamingstraat 42. Dat had niemand ooit voorzien.

Maar toen het gebeurde werden de ondernemers in de toeristenbranche direct wakker. Ha, een nieuwe bestemming! Er kwamen ineens groepen geïnteresseerden door de straat. Of individuele toeristen, die zelf wilden zoeken.

De Delftse paardentram paste zijn route aan en reed er ook naar toe. Groepjes scholieren streken aan de overkant neer op de stoepen van Ina of van Corrie. Corrie, dat was Corrie den Hengst – zij is inmiddels overleden – die voor www.AchterdegevelsvanDelft.nl de eigenarengeschiedenis van de poort en de naastliggende huizen heeft uitgezocht.

Uit haar verhaal rijst een heel ander beeld dan wat er op het schilderij van Vermeer is te zien. Op Vlamingstraat 42 woonde omstreeks 1658, toen het schilderij werd gemaakt, Vermeers tante, Ariaentgen Claes, weduwe van Jan Thonisz Back. Hij was een vleeshouwer, die voortdurend geldproblemen had. Na zijn overlijden moest zijn weduwe snel aan de slag om geld te verdienen. Ze startte samen met haar dochters een pens-handeltje. Pens, dat is maag. Dat klinkt misschien onschuldig. Maar rauwe pens is heel smerig. Bij koeien worden vele kilo’s voedselbrij in zo’n pens gevonden. Het schoonmaken is veel en vies werk. De verkoop van de schone pens gebeurde in de vleeshal, waar de kwaliteit werd gecontroleerd.

Van dat alles is op het schilderij van Vermeer niets te zien. Daar zit een mevrouw met handwerk in de deuropening, en zijn er op de stoep kinderen aan het spelen. Lijkt eerder op kinderopvang. In de poort is de werkster met een schoonmaakklus bezig.

Madurodam, dat ook reclame maakte, schreef: “Wil je het tafereel in het echt bekijken? Vanaf het centrum van Delft is de werkelijke locatie in de Vlamingstraat op slechts enkele minuten lopen”.

Maar er is geen tafereel in het echt. De toeristen die aan een toevallige buurvrouw vragen waar het straatje van Vermeer is, komen van een koude kermis thuis.

“U moet bij de deur tussen nr 40 en 42 zijn”.

“Is dat alles?”

Ja, sorry, helaas….

(Foto boven: Het Straatje van Vermeer. Foto onder: De dichte deuren van Vlamingstraat 42)

______________________________________________________________

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn nieuwe verhalen op de onze website www.achterdegevelsvandelft.nl geplaatst. Daar zijn ook alle op de radio vertelde verhalen te beluisteren.

NIEUWS VAN EXPERTISEPLATFORM WATER

Het Expertise Platform Water heeft grote waardering voor de mensen die Pakschuit Nooit Gedacht weer in de vaart hebben gebracht. Er is hard gewerkt voor het zover was.

De Nooit Gedacht, een varend monument, is in 1904 gebouwd in Overschie als beurtscheepje, een verre nazaat van de trekschuit. De beurtvaart was zeker 500 jaar de trots en ruggengraat van het Nederlands vervoer. Dit vervoer over water vond tot in de jaren 50 van de vorige eeuw plaats. Vrachtwagens voorzagen in de resterende behoefte. Sommige beurtdiensten waaronder Van Gend & Loos  (opgegaan in DHL), schakelden geheel over op wegvervoer.

Dankzij Pieter Blussé van Oud-Alblas, mede-oprichter van stichting de Pakschuit “Nooitgedacht” op 12-1-2007 en secretaris tijdens de restauratiefase, is het gelukt om de benodigde middelen (€ 281.500) te vinden voor restauratie.

Bij de ingebruikname in 2009 werd de belangrijke rol en het schitterde werk genoemd van de Delftse werf Boxce, zonder wie het project niet was gelukt. En werd aangegeven dat het schip al zo’n 90 jaar Delft als thuishaven heeft. Toezegging werd gedaan voor de Delftse steun aan de exploitatie.

Pakschuit Nooit Gedacht ligt sindsdien aan de kade van de Korte Geer bij het Arsenaal Delft (waar tot 2013 het Legermuseum huisde). Onder haar bescheiden uiterlijk gaat een uniek stukje Nederlands maritiem erfgoed schuil. Met haar bouwjaar in 1904 is dit één van de laatste getuigen van de ontwikkeling van de trekschuit in Nederland, een levend monument.

Honderd jaar geleden was de Nooit Gedacht juist heel modern. Ze was één van de eerste Nederlandse binnenvaartschepen met een verbrandingsmotor. Die motor draait nog steeds en zorgt voor de voortstuwing. Tussen twee zware vliegwielen puft een grote cilinder met het kenmerkende geluid en de geur van een tijdperk waarin olie de wereld veranderde.

Elk voorjaar ontwaakt de Nooit Gedacht uit haar winterslaap. Vrijwilligers zetten zich in om het schip weer klaar te maken voor het nieuwe seizoen met klussen als schuren, verven en olie bijvullen. Na een geslaagde proefvaart vaart ze weer met passagiers.

Vaartochten kunnen gemaakt worden naar diverse bestemmingen. De biertochten zijn populair, waarbij u met een gezelschap vanuit Delft naar brouwerijen in de omgeving vaart. Ook kan er gebruik worden gemaakt van een gecombineerd ticket samen met het Haags Openbaar Vervoermuseum, waarbij u heen vaart met de Nooit Gedacht en terug rijdt met een historische tram.

Daarnaast wordt gevaren naar historische plekken zoals de Buitenplaats Hofwijck in Voorburg of Landgoed De Tempel tussen Delft en Rotterdam.

Oproep: Stichting Pakschuit Nooit Gedacht is op zoek naar vrijwilligers die het varend erfgoed levend willen houden. Of u nu handig bent met communicatie, een techneut, een klusser, een liefhebber van varen of in het bezit bent van een klein vaarbewijs, bij ons bent u van harte welkom.

Ook kunt u voor 25 euro per jaar vriend van de Pakschuit worden zodat zij in de vaart kan blijven.

Bezoek ook de website: www.pakschuitnooitgedacht.nl

Auteur: Henriette Welle Donker

---

NIEUWS VAN DE EXCURSIECOMMISSIE

 

Zin in nieuwe excursies? Er staat heel wat op stapel.

Op de Midden-Delflanddag (20 juni) gaan we samen met de Midden-Delflandvereniging weer fietsen. Het thema is dit jaar “Beleef het landschap”. De Lezingencommissie organiseert in het kerkje van ’t Woudt – voorafgaand aan de fietstocht –  op 10 juni een lezing over de vorming van het landschap.

De Excursiecommissie bereidt een boottocht voor door de Vlietlanden. We hebben voor 19 augustus een optie op een ‘fluisterboot’, die zal vertrekken vanuit Schipluiden.

Wegens succes herhalen we op 8 september de excursie naar de Joodse begraafplaats en Joods erfgoed in Delft.

Vanwege het enthousiasme over het eerste bezoek gaan we op 22 oktober wederom naar Historisch Joris.

Het eerder aangekondigde bezoek aan het nieuwe supermoderne hoofdkantoor van advies- en ingenieursbureau Haskoning zal plaatsvinden op 11 november.

In de loop van de zomer worden de aankondigingen van de  excursies die voorzien zijn voor augustus t/m november geplaatst op de website van Delfia Batavorum.

Erfgoed Delft is begonnen met archeologische opgravingen bij het Abtswoudse Bos. We overleggen met  deze organisatie of we samen een excursie kunnen organiseren naar deze opgravingen.

Houd de website en de wekelijkse activiteitenmail in de gaten voor details en aanmeldingen.

 

---

VRAAG OM HULP

Wil je je actief inzetten voor de vereniging? Of ben je bereid af en toe hand- en spandiensten te leveren, te adviseren, mee te helpen? Houd dan op de website de oproepen in de gaten onder de kop vacatures. De volgende oproepen staan nog open:

De Nieuwsbrieven verschijnen om de circa acht weken.
Spontane kopij, tips en vragen zijn te allen tijde welkom op redactie@DelfiaBatavorum.nl met een kopie aan publiciteit@DelfiaBatavorum.nl

Graag portretteren we in de Nieuwsbrieven met enige regelmaat een lid over zijn of haar historische belangstelling voor Delft. Aanmeldingen kunnen naar het Team Redactie.

Ook zijn we benieuwd naar leden die hun bijzondere expertise of relevante publicaties met de vereniging willen delen.

Wij nodigen alle leden uit om bij te dragen aan de website: hebben jullie tips over activiteiten, tentoonstellingen, acties, wetenswaardigheden of wat dan ook in Delft of de wijde omgeving: mail ons. Zelf iets schrijven wordt ten zeerste aangemoedigd.

Team Redactie bestaat uit Jeroen Staal, Jan Tromp en Sheila Sitalsing, met grote steun van onze webmaster Ted van Geest.