Nieuwsbrief 49e jaargang nummer 5 – september 2026

BESTE MENSEN,   

Na een zinderende zomer lonkt de herfst. Bij Delfia Batavorum maken we ons op voor een najaar vol nieuwe initiatieven en activiteiten. Noteer alvast de data die verderop in deze Nieuwsbrief staan voor nieuwe excursies, een lezing en een Historisch Café.

In de vereniging zijn we altijd op zoek naar leden die het leuk vinden mee te helpen. Dat kan incidenteel, door bijvoorbeeld een keer een informatiekraam te bemannen of mee te helpen bij een activiteit, of structureler door je aan te melden voor een commissie. Neem een kijkje bij de oproepen en vacatures in deze Nieuwsbrief.

Veel leesplezier!

Namens het bestuur en de redactie

 

NB: De Nieuwsbrief, die om de circa 8 weken verschijnt, is een momentopname. Kijk geregeld op de website (https://delfiabatavorum.nl) voor updates, nieuws, verslagen en nieuwe activiteiten.Onderaan deze Nieuwsbrief staat hoe je de redactie bereikt voor bijdragen, aanvullingen, nieuws en opmerkingen.

 

_______________________________________________________________

MEDEDELINGEN VAN HET BESTUUR 

Per 6 juli jl. is Jeroen Staal teruggetreden uit het bestuur van Delfia Batavorum en de Redactiecommissie. Ook zijn inspanningen met betrekking tot het Historisch Café komen tot een einde. We vinden het jammer dat hij is gestopt en zullen hem missen in het bestuur, waar hij de afgelopen 2,5 jaar de functie van secretaris heeft vervuld.  Dat deed hij gewetensvol, met verve en met hart voor de vereniging. Het bestuur dankt hem zeer voor zijn niet-aflatende inzet en betrokkenheid bij Delfia Batavorum.

 

Tijdens de bestuursvergadering van 3 september 2026 zijn onder meer de volgende onderwerpen besproken:

• Dit najaar wordt doorgewerkt aan het ontwikkelen van een betaalfunctie op de website. Voor de aanmelding van nieuwe leden is hij inmiddels volledig in werking. De optie om rechtstreeks via de site te betalen voor betaalde activiteiten volgt spoedig.
• De digitalisering van het magazine Delf vordert gestaag.
• Het bestuur heeft een subsidie uit het Delfia Batavorumfonds toegekend aan de Stichting Tijdspraak Delft voor de organisatie van een tweedaags festival over de geschiedenis van Delft op 30 en 31 oktober. Verzocht was om een bijdrage van € 2.400 op een totale begroting van
  €15.400.  Op advies van de adviescommissie van het Delfia Batavorumfonds (bestaande uit Wilma van Giersbergen, Marinus Hom en Willy Claassen)  heeft het bestuur het gevraagde bedrag toegekend.
•  Op dinsdagavond 3 november verzorgt het bestuur weer een Historisch Café in het Postkantoor.

 

_______________________________________________________________

FEESTELIJKE VAN MARKENDAG

 

Op zondag 30 augustus vond de 6^e Van Markendag plaats in het Agnetapark. De dag is bedoeld als een feestelijk eerbetoon aan de eerste sociaal ondernemer van Nederland: Jacques van Marken. In het Agnetapark was er voor jong en oud van alles te zien en te doen. Het thema van dit jaar was: ‘Innovatie en Creativiteit hand-in-hand‘.

Naast Delfia Batavorum waren vele andere Delftse organisaties aanwezig om de bezoekers te informeren over hun activiteiten. De dag begon met regenbuien die tot 12:30 uur de lucht grijs kleurden. Toen de zon ging schijnen lieten de bezoekers zich gelukkig ook zien. Met de vrijwilligers George Buzing, Marijke Bonnet, Ruud Wissenburg, Nel Slijkhuis, Matthijs Jansen en Louise Rahardjo hadden we een mooi team om de bezoekers te woord te staan. Er was veel belangstelling voor de vereniging en er zijn leuke gesprekken gevoerd over historisch Delft. Ondanks de start met regen, hebben we weer een leuke Van Markendag beleefd.

(Auteur: Louise Rahardjo)

_______________________________________________________________

NOG 1 WEEK: HELP ONS MET RABO CLUBSUPPORT

 

______________________________________________________________

MOOI WEEKEND TIJDENS OPEN MONUMENTENDAG

Het weekend van 12 en 13 september stond in het teken van de Open Monumentendagen waar maar liefst 45 Delftse monumenten hun deuren openden. Het thema van dit jaar is ‘Veerkrachtig Erfgoed, in tijden van onzekerheid’.

Delfia Batavorum had wederom een kraam bemand in het oude Stadhuis aan de Markt waar we naast het informatiepunt stonden van de Delftse Open Monumentendagen. Daar konden bezoekers kaartjes ophalen voor een rondleiding door Het Steen en diverse wandelingen.

Met vrijwilligers Arthur Sedee, Theo Thomassen, Leja van der Hoek, Henriëtte Welle Donker, Bert van der Woerd, Matthijs Jansen en Louise Rahardjo bemanden we twee dagen de kraam van Delfia Batavorum. We hebben veel geïnteresseerden meer kunnen vertellen over de vereniging en haar activiteiten en natuurlijk mooie publicaties. De banner van Achter de Gevels trok veel bekijks en nodigde uit om meer te vertellen.

Op deze dagen hebben we veel niet-Delftenaren mogen spreken en ook een groot aantal Engelstalige bezoekers met interesse in geschiedenis. Ook hebben we veel kinderen én volwassenen blij gemaakt met de mooie kleurplaten van Joke Krul. Met meer dan 13.000 bezoekers in het Stadhuis hebben we een mooi weekend achter de rug.

(Auteur: Louise Rahardjo)

_______________________________________________________________

KOMENDE ACTIVITEITEN

Wegens groot enthousiasme zijn veel diverse activiteiten al volgeboekt, maar houd de website in de gaten voor updates, vrijgevallen plekken of aanvullingen:

* HISTORISCH CAFÉ

Op dinsdagavond 3 november zullen we elkaar weer ontmoeten en samen borrelen op onze vertrouwde locatie het Postkantoor aan de Hippolytusbuurt in Delft. Noteer de datum in je agenda en houd de website in de gaten voor nadere details! Vrije inloop. Inschrijven is niet nodig. Hopelijk zien we elkaar dan weer in groten getale.

* LEZINGEN

Op 24 november geeft Abel Streefland, Universiteitshistoricus van de TU Delft, een lezing over de geschiedenis van de TU. Inschrijving is mogelijk vanaf medio oktober. Houd de website en de wekelijkse activiteitenmail in de gaten voor details.

De lezingen die Gerrit Verhoeven, historicus en stadsarchivaris, op 14 en 21 oktober houdt over Delftse Kloosters, waren beide razendsnel volgeboekt. Kijk met enige regelmaat op de website voor eventuele vrijgevallen plekken of reprises.

* EXCURSIES

SAVE THE DATE: op woensdagmiddag 11 november om 16 uur staat een bezoek aan Haskoning Delft op het menu. Er zal een presentatie zijn over het bedrijf, over de geschiedenis van het gebouw en over de transitie naar een energiezuinig, modern kantoor: van energielabel G naar A+++. Aanmelden via de website kan binnenkort.

________________________________________________________

VRIJWILLIGERS GEZOCHT: DELFTS GESCHIEDENISFESTIVAL 31 OKTOBER

 

_______________________________________________________________

IN MEMORIAM

_______________________________________________________________

VACATURES 

Wil je je actief inzetten voor de vereniging? Of ben je bereid af en toe hand- en spandiensten te leveren, te adviseren, mee te helpen? Houd dan op de website de oproepen in de gaten onder de kop Hulp Gezocht.  Neem contact op met het bestuur als je meer informatie wilt over actief worden via een commissie.

KOM JIJ HET BESTUUR VERSTERKEN?

In het bestuur van Delfia Batavorum is een vacature ontstaan voor een secretaris. De secretaris bereidt onder meer de vergaderingen voor, doet aan verslaglegging en is het eerste aanspreekpunt voor vragen en organisatorische klussen van algemene aard. Gevraagd: hart voor de vereniging, bereidheid de handen uit de mouwen te steken, enig bestuurlijk talent en een goed humeur. Klik hier voor informatie over de huidige bestuursleden. Belangstelling? Maak dit kenbaar op het adres secretaris@delfiabatavorum.nl

 

HELP JE MEE EXCURSIES ORGANISEREN?

Ben je lid en wil je graag structureel iets doen? Lijkt het je leuk boeiende en originele uitstapjes, rondleidingen, fietsritten, vaartochten, wandelingen en bezoeken aan historische locaties te helpen bedenken en organiseren voor de leden van Delfia Batavorum? Meld je dan aan voor de excursiecommissie! Informatie en aanmeldingen op activiteiten@delfiabatavorum.nl

 

OPROEP: VERHALEN EN FOTO’S JOODSE BEGRAAFPLAATS

Als vrijwilligers op de Joodse Begraafplaats Delft – Beth Chaim (Geertruyt van Oostenstraat) zijn we naast met beheer van de grafmonumenten o.a. ook bezig met het zoeken naar de verhalen en foto’s van de begraafplaats.

We zoeken foto’s, jong en oud. Is er misschien nog een foto van een begrafenis, de laatste was in 1938. Of van een later bezoek? Hoe zag het in 1950 afgebroken metaheerhuisje er uit?

De afgelopen tijd hebben sommige bezoekers opgebiecht dat ze destijds als kind op de begraafplaats voetbalden. Ze sprongen over de sloot of kropen onder het prikkeldraad door. Er was toen nog geen speeltuin of voetbalveld. Zijn er nog meer verhalen?

Alle informatie is welkom. Mail ons: DelftJB@gmail.com

Lees over ons op Facebook pagina DelftJB of op
https://www.facebook.com/DelftJB
_______________________________________________________________

VAN DE COMMISSIE BEHOUD STADSSCHOON

VAN ACHTER DE GEVELS

HENDRIK DIE HEINRICH HEETTE

Auteur Els Kemper

Oude Delft 18 werd in 1922 voor de katholieke studentenvereniging Sanctus Virgilius haar eerste sociëteit. Tijdens Open Monumentendag kon men hier naar binnen om de niet meer in gebruik zijnde kapel te bekijken.

Inmiddels zijn we bij Achter de Gevels hard bezig om het verhaal over dit grote pand op te schrijven voor de website. Maar het is ingewikkeld en de raadsels vliegen je om de oren. Hendrik de Ronde, die eigenaar was toen het Kadaster werd opgestart, is ook zo’n vraagteken. Hij was rentenier en woonde niet eens in Delft maar in een villa in Voorburg. Maar je vindt hem in het Delftse Stadsarchief ook als logementhouder van een herberg bij de Haagpoort. En hij had zo ongeveer de halve Annastraat in bezit. Hij overleed in 1847 in een huis aan de Voorstraat, 85 jaar oud. Maar werd geboren in “Soest” in Pruisen. In de kantlijn bij de aangifte van zijn overlijden noteerde een Delftse ambtenaar hoe hij werkelijk heette, Johann Heinrich Georg Runte. Heinrich had zijn naam dus mooi ‘vernederlandst’. Zijn geboortejaar was 1762.

Bij mij gaat er bij het horen van het woord Pruisen een bel rinkelen. Had Nederland niet iets met Pruisen? Jazeker. De echtgenote van onze laatste stadhouder Willem V was Wilhelmina van Pruisen.  Zij kwam hier in een tijd dat in Nederland een soort burgeroorlog was ontstaan tussen de aanhang van de Oranjes en de Patriotten die Nederland wilden ‘moderniseren’. De Patriotten hielden van de Fransen met hun “vrijheid, gelijkheid, broederschap”. De ruzie ging ver. De stadhouder werd bijv. door de Staten van Holland ontslagen als kapitein-generaal van hun troepen. Dat is toch zuiver oproer.

Die revolutie werd zo dreigend dat het stadhouderlijk paar naar Nijmegen vluchtte en Wilhelmina haar broer, de Koning van Pruisen, te hulp riep. Die kwam: in september 1787 trokken tussen 20.000 en 25.000 Pruisische soldaten Nederland binnen, versterkt met nog eens 6000 ingehuurde Oranjefans. Dat hielp. Binnen een paar weken zat Willem V weer op zijn oude plek. De Pruisen vertrokken op 4000 man na, die in de winter hier moesten blijven als bewakers van de orde. Burgers werden verplicht om deze mannen in hun gezinnen op te nemen. Dat de toen 25-jarige Pruis Heinrich Runte daarbij was, dat zou makkelijk kunnen. Maar dat komen we natuurlijk nooit te weten.

De Patriotten brachten trouwens soldaten op de been. Dat is hier te zien op een tekening (detail) van de Oranjefan Isaäc van Haastert, tekenaar en graveur op de Oude Delft. Je ziet het zogenaamde Vliegend Legertje van de Delftse patriot Adam Gerard Mappa met een kamp ‘in de Delftse Hout’. Augustus 1787.

 

 

 

 

NIEUWE VERHALEN OP DE SITE

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn de volgende vijf nieuwe verhalen op de website www.achterdegevelsvandelft.nl gepubliceerd. Daar kunt u trouwens ook al onze radioverhalen terugluisteren.

• Heemskerkstraat 8, deurwaarder helpt ‘Gist’-beambten op weg – door Jan Spit en Angelien Karsten
• Choorstraat 56 – Joodse hoedenwinkel in oorlogstijd – door Henk van der Stelt en Kees van der Wiel
• Choorstraat 54 – De Drie Landsluyden – door Henk van der Stelt en Kees van der Wiel
• Choorstraat 50-52 – Van oude kleren en melkhandel tot rijsttafel – door Henk van der Stelt en Kees van der Wiel
• Lange Geer 12-14, De Vergulde Voet – door Josien Clement en Anne Jacobs

Afbeelding: Het achterste gedeelte van de Choorstraat in 1901. Foto Gerard Niestadt.

 

AL TWAALF KEER EEN VERHAAL BIJ OMROEP DELFT

Het team van Achter de Gevels van Delft dat radiouitzendingen verzorgt op Omroep Delft, heeft in de eerst helft van dit jaar al twaalf verhalen over huizen verteld. Afgelopen juli is er een nieuwe indeling gemaakt voor de uitzendingen in de tweede helft van dit jaar. Inmiddels hebben zich twee mensen gemeld die het team willen versterken. Zij zullen in het najaar hun debuut maken.

_______________________________________________________________

VAN DE EXCURSIECOMMISSIE

DOOR WEER EN WIND OVER DE JOODSE BEGRAAFPLAATS

Vanwege het grote succes van de excursie in maart van dit jaar naar de Joodse begraafplaats en de wandeling langs Joods erfgoed in Delft, werd de excursie op 8 september herhaald. Het weer was slecht en de aankondigingstijd was kort, niettemin togen we met tien deelnemers naar de begraafplaats.

Daar werden we ontvangen door Willem Jan Pijnacker Hordijk en twee vrijwilligers van de Joodse begraafplaats. Willem Jan gaf een introductie op de begraafplaats en de vrijwilligers vertelden verhalen bij de verschillende graven en stenen. Na een korte rondleiding over de begraafplaats vervolgden we onder leiding van Willem Jan de excursie door de stad langs het Joodse erfgoed.

Met paraplu’s in de hand en de koptelefoon op konden we Willem Jan onderweg goed volgen. Hij voerde ons o.a. langs de oude TU bibliotheek aan het Oostplantsoen, struikelstenen in de Choorstraat (nr. 56) en aan de Spoorsingel (nr. 28). We eindigden met een warme kop thee of koffie in de Synagoge alwaar we toelichting kregen op de geschiedenis en de inrichting van het gebouw.

(Auteur: Louise Rahardjo)

 

 

WISSELINGEN EN VACATURS

Rob van der Horst is deze zomer gestopt als voorzitter van de excursiecommissie. We danken hem voor zijn grote inzet voor de vereniging.
Ook Petra Steuteknuel, Lia Vermeulen, Herman Jacobs en Tineke Pronk zijn gestopt met hun zeer gewaardeerde activiteiten rond het organiseren van excursies.
Hiermee is ruimte ontstaan in de excursiecommissie. Lijkt het je leuk om interessante en originele uitstapjes te bedenken voor de leden van DB? Bezit je enig organisatietalent, enthousiasme, hart voor de vereniging en tijd genoeg om met enige regelmaat leuke binnen- en buitenactiviteiten op te tuigen? Stuur dan een bericht naar activiteiten@delfiabatavorum.nl

---

De Nieuwsbrieven verschijnen om de circa acht weken.
Spontane kopij, tips en vragen zijn te allen tijde welkom op redactie@DelfiaBatavorum.nl met een kopie aan publiciteit@DelfiaBatavorum.nl

Graag portretteren we in de Nieuwsbrieven met enige regelmaat een lid over zijn of haar historische belangstelling voor Delft. Aanmeldingen kunnen naar het Team Redactie.

Ook zijn we benieuwd naar leden die hun bijzondere expertise of relevante publicaties met de vereniging willen delen.

Wij nodigen alle leden uit om bij te dragen aan de website: hebben jullie tips over activiteiten, tentoonstellingen, acties, wetenswaardigheden of wat dan ook in Delft of de wijde omgeving: mail ons. Zelf iets schrijven wordt ten zeerste aangemoedigd.

Team Redactie bestaat uit Jan Tromp en Sheila Sitalsing, met grote steun van onze webmaster Ted van Geest.